غده تیروئید یک غده درون ریز کوچک پروانه ای شکل است که در جلوی گردن ، درست زیر سیب آدم قرار دارد و نقش بسیار مهمی در کنترل متابولیسم ، انرژی ، ضربان قلب ، وزن ، خلق و خو و بسیاری از عملکردهای دیگر بدن دارد. اختلالات تیروئید وقتی رخ می دهند که این غده بیش از حد فعال شود یا کم کار شود و همچنین در برخی موارد ممکن است التهاب ، ندول یا حتی سرطان تیروئید ایجاد شود. در این مقاله ، جراح عمومی کرج به بررسی بیماری های تیروئید و مشکلات مربوط به آن می پردازد.
وظیفه هورمون های تیروئید
تیروئید دو هورمون اصلی تولید می کند :
- T4 (تیروکسین) : بیشتر و نسبتاً غیرفعال
- T3 (ترییدوتیرونین) : شکل فعال تر که تأثیر بیشتری روی سلول ها دارد.
میزان ترشح این هورمون ها توسط هورمون محرک تیروئید (TSH) که از غده هیپوفیز در مغز ترشح می شود تنظیم می گردد.
آیا بیماری تیروئید خطرناک است ؟
بیماری های تیروئید همیشه خطرناک نیستند و در بسیاری از افراد با یک درمان ساده و منظم کاملاً کنترل می شوند. خطر زمانی ایجاد می شود که اختلال تیروئید شدید باشد ، برای مدت طولانی درمان نشود یا فرد علائم هشداردهنده را نادیده بگیرد. در این شرایط ، تیروئید می تواند روی قلب ، مغز ، استخوان ها ، باروری و حتی جان فرد تأثیر منفی بگذارد. به ویژه در پرکاری شدید ، کم کاری طولانی مدت ، بارداری و وجود توده های مشکوک تیروئید ، بی توجهی به بیماری ممکن است عوارض جدی ایجاد کند.
علائم تیروئید خطرناک
- علائم هشداردهنده پرکاری تیروئید : تپش قلب شدید یا نامنظم ، کاهش وزن ناگهانی ، تعریق زیاد ، بی قراری شدید ، لرزش دست ها و ضعف عضلانی از نشانه هایی هستند که اگر شدید باشند ، می توانند به مشکلات قلبی و حتی شرایط اورژانسی منجر شوند.
- علائم هشداردهنده کم کاری تیروئید : خستگی بسیار شدید ، افزایش وزن غیرطبیعی ، تورم صورت و بدن ، کندی ذهن ، افسردگی شدید ، یبوست طولانی و کاهش ضربان قلب از علائمی هستند که در صورت درمان نشدن می توانند به عوارض جدی منتهی شوند.
- علائم خطرناک ندول یا سرطان تیروئید : وجود توده سفت در گردن ، رشد سریع آن ، گرفتگی صدا ، مشکل در بلع یا تنفس و بزرگ شدن غدد لنفاوی گردن از علائم هشداردهنده ای هستند که نیاز به بررسی فوری دارند.
برای دریافت مشاوره و نوبت ویزیت و عمل از دکتر امید گلی فرم تماس زیر را پر کنید.
انواع شایع بیماری های تیروئید
۱. کم کاری تیروئید (Hypothyroidism)
این حالت هنگامی رخ می دهد که تیروئید هورمون کافی تولید نکند. از جمله علائم رایج آن عبارت اند از :
- خستگی شدید
- افزایش وزن
- عدم تحمل سرما
- یبوست
- پوست خشک و موهای شکننده
- افسردگی
- کند شدن حرکات و تفکر
(علائم بسته به فرد متفاوت است)
📌 شایع ترین علت ها
- تیروئیدیت هاشیموتو (اختلال خودایمنی)
- کمبود ید
- درمان پرکاری تیروئید
- جراحی تیروئید یا برداشتن غده
۲. پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism)
در این بیماری تیروئید بیش از حد هورمون تولید می کند. علائم رایج آن عبارت اند از :
- کاهش وزن با وجود اشتهای خوب
- تپش قلب و افزایش ضربان
- افزایش تعریق و حساسیت به گرما
- اضطراب ، بی قراری
- لرزش دست ها
- خواب نامنظم
📌 علل مهم
- بیماری گراوز (Graves’ disease) — مهم ترین و شایع ترین علت خود ایمنی پرکاری تیروئید
- گواتر چند ندولار سمی
- تیروئیدیت التهاب تیروئید
- مصرف زیاد ید
۳. تیروئیدیت (التهاب تیروئید)
التهاب غده تیروئید ممکن است باعث پرکاری یا کم کاری موقت یا دائم شود. انواع آن عبارت اند از :
- تیروئیدیت هاشیموتو : خودایمنی و معمولاً منجر به کم کاری
- تیروئیدیت تحت حاد : دردناک ، ناشی از ویروس
- تیروئیدیت خاموش یا بدون درد : شبیه نوع پس از زایمان
- تیروئیدیت حاد عفونی : نادر ، با درد شدید
۴. گواتر و ندولهای تیروئید
- گواتر : بزرگ شدن غده تیروئید
- ندول تیروئید : توده های داخل تیروئید که ممکن است سرطانی یا غیر سرطانی باشند.
تشخیص دقیق به کمک سونوگرافی و آزمایش ها انجام می شود.
۵. سرطان تیروئید
سرطان تیروئید نسبت به دیگر سرطان ها کمتر شایع است اما قابل درمان می باشد. درمان آن بسته به نوع و مرحله شامل جراحی ، ید رادیواکتیو ، هورمون درمانی و در بعضی موارد پرتودرمانی یا شیمی درمانی است.
تشخیص بیماری های تیروئید
تشخیص این بیماری ها بر اساس موارد زیر انجام می شود :
✔️ آزمایش خون : با اندازه گیری TSH ، T4 / T3 و آنتی بادی های تیروئیدی (در موارد خودایمنی) صورت می گیرد.
✔️ سونوگرافی تیروئید : برای بررسی اندازه ، ساختار و وجود ندول ها.
✔️ تست های عملکردی دیگر : درصورت نیاز پزشک ممکن است تست جذب ید رادیواکتیو یا بیوپسی ندول انجام دهد.
درمان بیماری های تیروئید
🔸درمان کم کاری تیروئید
- لووتیروکسین (Levothyroxine) : جایگزین هورمون تیروئیدی
اکثر افراد باید این دارو را به طور مادام العمر مصرف کنند.
🔸درمان پرکاری تیروئید
- داروهای ضد تیروئید (مثل متی مازول)
- ید رادیواکتیو برای تخریب سلول های تیروئیدی
- مسدود کننده های بتا برای کاهش علائم
- جراحی تیروئید در موارد انتخابی
🔸درمان تیروئیدیت
بستگی به نوعش دارد ؛
- استروئیدها و NSAID برای کاهش التهاب
- درمان هورمونی در فاز کم کاری
- آنتی بیوتیک در تیروئیدیت عفونی
🔸درمان سرطان تیروئید
بر اساس نوع سرطان :
- جراحی کامل یا جزئی تیروئید
- ید رادیواکتیو
- هورمون درمانی
- پرتودرمانی یا شیمی درمانی
نکات مهم در زندگی با اختلالات تیروئید
✔️ پیگیری منظم آزمایش خون
✔️ رعایت دوز دارو طبق دستور پزشک
✔️ مراقبت ویژه در بارداری و شیردهی
✔️ بررسی علائم جدید یا تغییر وضعیت
✔️ در صورت وجود ندول ، بررسی دقیق تر آن
جمع بندی
بیماری های تیروئید شامل کم کاری ، پرکاری ، تیروئیدیت ، گواتر/ندول ها و سرطان تیروئید هستند که هر کدام علائم ، علت و درمان مخصوص دارند و اغلب با تشخیص و درمان به موقع قابل کنترل یا درمان اند. علائم ممکن است تدریجی باشند ، پس در صورت تغییرات غیرمعمول در وزن ، انرژی ، خلق و خو ، ضربان قلب یا عملکرد بدن ، بهتر است آزمایش تیروئید بدهید.
[…] ضروری است. به طور کلی ، این جراحی برای درمان انواع بیماری های تیروئید در مرحله پیشرفته به کار می […]